हाम्रो बारेमा

विद्यालयको परिचय: तत्कालिन नेपाल अधिराज्यबाट देशका विभिन्न भागमा गएको बाढी, पहिरोको चपेटामा परेका नेपाली जनताहरु तथा सुकुम्बासीहरुरलाई नेपाल सरकारले वि.सं. २०२७ साल देखि वस्ती विकास गर्ने योजना अनुरुप तत्कालीन नेपाल पुनर्वास कम्पनी लिमिटेड शिवसरोजस्थल कञ्चनपुरको स्थापना गरी विभिन्न वस्तीहरुको विकास गर्ने क्रममा केही वस्तीहरु २०२७ सालमा र केही वस्तीहरु जनमतसंग्रहको परिणाम पछि २०३७, २०३८ र २०४० सालमा साविकका, पराशन गा.वि.स., त्रिभुवनवस्ती गा.वि.स., वाइसीविचवा गा.वि.स., र कालिका गा.वि.स.हरुमा वस्ती विकास गरी व्यवस्थित ढङ्गले बसोवास गराइएको थियो ।

तत्कालिन श्री ५ को सरकारले वस्ती विकास गर्न योजनाबद्ध तरीकाले थालनी गरेकोले प्रत्येक वस्तीमा खानेपानीका धारा (पम्पसेट), १८ महिनासम्म रासनको व्यवस्था, प्रत्येक गाँउमा ४ विगाह जमीन, सहित ५ कोठे विद्यालय भवन निमार्ण गरी हस्तान्तरण गरेको पाइन्छ । यसै क्रममा पछिल्लो समयमा वस्ती विकास गर्दा अझै योजनाबद्ध रुपमा बसालेको पाइन्छ । प्रत्येक परिवारलाई आवासको लागि ५ कठ्ठा तथा कृषीकोलागि २ बिगाह जमीन, कृषीमल, चारैतिर बाटोको प्रबन्ध, रासनको प्रबन्ध, तथा खानेपानीमा देखिन सक्ने रोगहरु र सुझाव सल्लाहका लागि J.T.A. रहने गरी J.T.A. क्वाटर समेत नेपाल पुनर्वास कम्पनीद्वारा नै मिलाइएको थियो । यस कार्यका लागि तत्कालीन सरकारलाई पुनर्निर्माण तथा विकासका लागि अन्तराष्ट्रिय बैंक (International Bank For Reconstruction and Development) ले सहयोग गरेकोले यस विद्यालय भएको क्षेत्रलाई I.B.R.D. क्षेत्र पनि भन्ने गरिन्छ ।

वि.सं. २०४० सालमा वस्ती बसाले पछि वस्ती बिकास गर्नेकार्य नेपाल पुनर्वास कम्पनीद्वारा स्थगीत भएपनि शहरी वस्तीको लागि घडेरी वितरण गर्ने नितीअनुसार यस विद्यालय बजार क्षेत्रमा अवस्थिती हुन पुग्यो । वि.सं. २०४६ मा I.B.R.D. बजार क्षेत्र भनी घडेरी वितरण गरे पश्चात् वि.सं. २०४७ सालमा तत्कालिन नेपाल पुनर्वास कम्पनीद्वारा पहिल्यै निर्माण भएको J.T.A. क्वाटरमा विद्यालय सञ्चालन गर्न बजार बासी उत्साहित बनी श्री चन्द्रबहादुर मगरको अध्यक्ष्यतामा वि.व्य.स. गठन गरी स्थानीय व्यक्तिद्वारा निःशुल्क पठनपाठन प्रारम्भ भएको र २०४८ सालका विद्यालयले प्राथमिक तहको कक्षा १ को अनुमती र स्वीकृत गरेको पाइन्छ । त्यस पछि क्रमशः २०४९ मा कक्षा २, २०५० मा कक्षा ३ हुदै २०५१ मा ४, २०५२ मा ५ मा गरी कक्षा ५ सम्मको स्वीकृती प्राप्त गर्यो ।

वि.सं. २०५३ देखि आम बजारबासी समुदाय, शिक्षक, राजनैतिककर्मी, वि.व्य.स.का पदाधिकारी ज्यूहरुको दृढ इच्छाका कारण नि.मा.वि. तहका कक्षाहरु सञ्चालन गर्ने तयारी पूरा गरी २०५४ मा कक्षा ६, ७ र ८ को अनुमती प्राप्त गरी २०५६ मा स्वीकृत समेत प्राप्त गर्यो । पुनः यस विद्यालयलाई कम्तीमा पनि मा.वि. तह सम्मको अध्ययन अध्यापन गर्ने विद्यालयको रुपमा स्थापित गर्नु पर्दछ भन्ने मान्यता बोकी मा.वि.का कक्षा ९ र १० सञ्चालन गर्नको लागि बजारबासी, स्थानीय निकायको सहयोग र भौगोलिक सुगमता सबै पक्षको साथ र सहयोगले २०५८ साल देखि कक्षा ९ र १० क्रमशः सञ्चालनमा आएको देखिन्छ ।

प्राथमिक तहसम्मको भौतिक पूर्वाधार तयार रहेको विद्यालय नि.मा.वि. र मा.वि. सम्म कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्ने आफैमा चुनौतिपूर्ण कार्य थियो नै, त्यसमा पनि विषयगत शिक्षकको व्यवस्थापन, भौतिक पूर्वाधारको निर्माण गर्नुपर्ने थप जिम्मेवारीका कारण विद्यालयको आर्थिक अवस्था दिनानुदिन खस्कदै ठूलो समस्यामा परेको देखिन्छ । यस बीचमा नेपाल सरकारद्वारा गठीत सुकम्बासी आयोगले यस क्षेत्रमा २०५४÷०५५ तिर कार्य गरिरहेको अवस्थामा विद्यालयसँग जोडिएको जमिन र प्लटसँग जोडिएका सधियारहरुसँग छलफल गरी पुनर्वास कम्पनी अन्तर्गतको ऐलानी जमीन आधा चलन भोग गरीरहेका सधियारहरुलाई आधा विद्यालयले दिने किसिमको सहमतीका आधारमा विद्यालयको नाममा फिल्डबुक गराउने कार्य भयो तर सधियारहरुको अकर्मण्यता तथा तत्कालिन अवस्थामा देश पुरै द्वन्दको चपेटामा परेको अवस्थालाई अवसरको रुपमा प्रयोग गरी जमीन छुट्टाउने पहल हुँदाहँदै पनि द्वन्दको कारण प्रहरी प्रशासन उपीस्थति हुन नसकेकोले २०५७ को प्रयास पनि सफल हुन सकेन ।

हाल स्थानीय निकायको पुनर्वास नगरपालीकाको न्यायिक समितिमा समेत विद्यालयले उजुरी गरी सबै सधियारहरुलाई बोलाई छलफल गर्दा समेत उल्टै विद्यालय प्रशासन लगायत व्यक्तिगत रुपमा विद्यलयका प्र.अ. र वि.व्य.स.का पदाधिकारीहरुलाई धम्की दिने जस्ता कार्यहरु सधियारहरुबाट हुँदै आएकोले जमीन छुट्टाउने कार्यको सफलता हासिल गर्न सकेको छैन ।

एकातिर विद्यालयको आर्थिक अवस्था दिनानुदिन खस्कीदो अवस्थाको बाबजुद पनि विद्यालयले वि.सं. २०६५ साल देखि तत्कालिन उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषदद्वारा कक्षा ११ र १२ को शिक्षा, सामाजिक तथा व्यवस्थापन समूहका ३ समूहहरुको सम्बन्धन प्राप्त गरी थप बोझ विद्यालयले उठाएको हुँदा विद्यालयको आर्थिक अवस्था अत्यन्त जर्जर र नाजुक बन्दै गएको छ । विद्यालयको प्राथमिक तह देखि उच्च मा.वि. तहसम्मको दरबन्दी तथा विषयगत दरबन्दीको अपर्याप्तता तथा विद्यालयको निजीश्रोत कोषबाट विषयगत शिक्षकको व्यवस्थापन, विद्युत खानेपानी तथा फर्निचर निर्माण, पुनर्निमाण जस्ता कार्यहरुमा विद्यालयको आर्थिक अवस्थाले नभेट्ने भएकोले विद्यालय चरम आर्थिक अवस्थाको अभावबाट गुज्रीन पुगेको छ । मिति २०८१र०८र०५ गते तत्कालिन प्रधानाध्यापक रामनारायण कंडेलले राजिनामा दिएपछि मा.बि. द्धितिय श्रेणिका शिक्षक श्री विनोद कुमार के.सी.ले त्यस उप्रान्त यस विद्यालयका प्रधानाध्यापकको रुपमा विद्यालय संचालन गर्दै आउनुभएको छ ।

उपर्युक्त भौतिक अवस्था बाहेक विद्यालयको जमीन ०,२४,८०० वर्ग मिटर क्षेत्रफलमध्ये झण्डै २÷३ विघा जमीन अतिक्रमणमा परी ठूलो आर्थिक समस्यामा परेको छ र सोको जग्गाधनी पूर्जा बनाउन विद्यालयलले पटकपटक प्रकृया अगाडि बढाएको तर सम्बद्ध निकायबाट प्रभावकारी रुपमा अगाडि बढाउन कठिनाई परिरहेको छ ।

यो विद्यालयमा कञ्चनपुर जिल्ला पुनर्वास नगरपालिका वडा न. ३ स्थित आई.बि.आर.डी. बजारको पश्चिमतर्फ अवस्थित छ । यस विद्यालको पुर्व तर्फ आई.बि.आर.डी बजार, पश्चिम तर्फ राधाकृष्णा मन्दिर, उत्तर तर्फ श्री एस. पि. एल. एकेडेमी र दक्षिण तर्फ पुनृर्वास नगरपालिका वडा नं. ४ को जनकबस्ती पर्छ र उत्तर तर्फ विद्यालय देखी लगभग ३ कि.मी.को हाराहारीमा भारतीय बसही बजार अबस्थित छ । विद्यालयको खेलमैदानको अप्रयाप्तताका कारण विद्यालयको पश्चिम तर्फ रहेको जमिलाई खेलमैदानका रुपमा प्रयोग गरीदै आएको छ । हाल आएर यस विद्यालमा ६ वटा लेण्टर सहितका पक्की भवन र १ वटा कर्कट पाता भएको पक्की भवन र १ वटा कर्कट पाता भएका सभा हल गरि जम्मा ८ वटा भवनमा २५ वटा कोठाहरु छन । जस्मा १ वटा कार्यालय, १ वटा कम्प्युटर कोठा र १ वटा पुुस्तकालय रहेका छन । विद्यालयको हाता भित्र खेल मैदान र दक्षिणतिर पर्खाल र पुर्व तिर मुख्य गेट रहेका छन । भौगोलीक दृष्टिकोणले यो विद्यालय बजारको समिपमा पर्दछ ।